1. Wat is een OSB-plaat?
De houtsnippers worden in het productieproces, net als bij conventionele spaanplaten, met elkaar gelijmd en geven de OSB-plaat de buigsterkte, die in lengterichting hoger is vergeleken met normale spaanplaten. Deze snippers waren oorspronkelijk een afvalproduct van de houtindustrie. OSB-platen worden vanwege hun buigsterkte voornamelijk gebruikt in huis- en houtbouw.
2. Eigenschappen en geschiktheid van OSB-platen
OSB-platen en spaanplaten hebben enkele positieve eigenschappen. Ze zijn geschikt als:
- Bekisting voor beton bij het ruwbouw
- Dak- en wandbeplating voor isolatie in binnenafwerking
- Houtlegplaten in het vloergebied
In vochtige ruimtes zoals bijvoorbeeld de badkamer is het echter beter gipsplaat aan te brengen, omdat gipsplaten minder gevoelig zijn voor vocht. Het gebruik van grofspanplaten is echter ongeschikt als ze boven een vloerverwarming liggen, omdat het hout door de warmte sterk kan krimpen.
3. Types OSB-platen
Er wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende types:
| OSB/1: |
OSB/2 |
OSB/3 en OSB/4 |
| Voor binnenafwerking in droge ruimtes |
Voor dragende doeleinden in droge ruimtes |
Voor dragende doeleinden in vochtige ruimtes |
OSB-platen worden meestal met dakbalken schroefvast gemaakt of op de grond aan de groef gelijmd. Daarvoor moeten de platen echter minstens 48 uur opgeslagen worden bij meer dan 15° Celsius en maximaal 75% relatieve vochtigheid. Bij het plaatsen op balken moeten gaten voorgeboordd worden. Als de spaanplaten gelijmd worden, wordt de lijm op de sp aangebracht en groef met nok verbonden. De OSB-plaat wordt vervolgens met een hamer en hardhouten blok in de voorgaande OSB-plaat geslagen, totdat de houtlijm uitkomt. Dit moet onmiddellijk worden afgeveegd. De vloer is na 24 uur volledig belastbaar. Het voordeel van OSB-platen ten opzichte van andere houtplaten is dat de opbouwhoogte lager is, omdat voor vloeren een kleinere dikte kan worden gebruikt. Daarna kan een massief houten parket of laminaat, zoals bijvoorbeeld notenboom, ahorn, beuk of ook pine, worden gelegd.
De verscheidenheid van de OSB-plaat
De OSB-legplaat of grofspanplaten worden gemaakt van lange, slanke houtsnippers (strands). Deze worden eerst gelijmd en vervolgens onder hitte tot een plaat geperst. De productie met grove snippers versterkt de buigsterkte in lengterichting. Dit is hoger dan die van normale spaanplaten.
OSB-platen worden vooral graag gebruikt in houtbouw, huisbouw of voor isolatie. Een ander mogelijkheidsterrein is het leggen als vloer. Door de hoge stabiliteit is een kleine dikte voldoende. De opbouwhoogte is lager en maakt het mogelijk om daarna laminaat of parket te leggen. Het leggen van OSB-platen boven een vloerverwarming wordt afgeraden, omdat het hout door de warmte sterk kan krimpen.
4. Geslepen of ongeslepen OSB-platen?
Naast de verschillende categorieën van OSB-legplaten zijn er kleine verschillen tussen geslepen en ongeslepen platen.
Ongeslepen OSB-platen onderscheiden zich door hoge belastbare hoofddraagassen en een hoge dimensionale stabiliteit. Bovendien zijn ze gebruiksvriendelijk. Net als spaanplaten kunnen ze voorzien zijn van een nauwkeurig groef-noksysteem, dat eenvoudige en snelle plaatsing mogelijk maakt. De randen zijn echter standaard scherp. Daarom is het gebruik als wand- en plafondbekledingstof de voorkeur. Bij ongeslepen platen is het risico op splinters zeer groot. Voor verdere verwerking, bijvoorbeeld als vloerbekledingstof, zou deze eerst geslepen moeten worden en met olie of lak bewerkt.
Geslepen OSB-legplaten zijn zoals ongeslepen vormstabiel en buigvast en kunnen voorzien zijn van het groef-noksysteem. Door het geslepen oppervlak worden de platen graag decoratief of in de vloerconstructie gebruikt. Het geslepen oppervlak vereenvoudigt het werk, want in tegenstelling tot de verwerking van ongeslepen OSB-platen hoeft het oppervlak niet eerst geslepen te worden. Er is dus één stap minder nodig.
5. OSB of spaanplaat?
Spaanplaten en OSB-platen zijn populair in de huisbouw. Door verschillende eigenschappen en verschillend uiterlijk zijn ze veelzijdig toepasbaar. Een vergelijking toont aan welke houtplaat het best voor welke werkzaamheden gebruikt kan worden.
OSB-platen en spaanplaten in vergelijking
Bij houtplaten wordt in principe onderscheid gemaakt tussen OSB en spaanplaten. Terwijl OSB-platen (Engels: oriented strand board, vertaald: plaat van uitgelijne snippers) uit grovere houtsnippers ontstaan en een opvallende structuur in de plaat vertonen, ontstaan spaanplaten uit fijne houtsnippers en hebben een fijne structuur. Door de productie uit snippers van verschillende grootten vertonen de platen verschillende kenmerken.
6. Spaanplaten als goedkope alternatief?
Spaanplaten hebben een fijnere structuur dan OSB-platen, omdat ze uit kleinere, fijnere houtsnippers bestaan. Ze worden vaak vlakke persplaten genoemd. Net als de grofspanplaten zijn de spaanplaten in verschillende klassen ingedeeld. Hier verschillen de klassen P1 tot P7.
Classificatie van spaanplaten:
- P1: Lichte bekleding in droge ruimtes
- P2: Meubelen en binnenafwerking in droge ruimtes
- P3: Algemeen gebruik (niet dragend) in vochtige ruimtes
- P4: Algemeen gebruik en dragende doeleinden in droge ruimtes
- P5: Algemeen gebruik en dragende doeleinden in vochtige ruimtes
- P6: Zware belasting, dragende doeleinden in droge ruimtes
- P7: Zware belasting, dragende doeleinden in vochtige ruimtes
Gebruik van spaanplaten
Door het gesloten oppervlak zijn spaanplaten het meest geschikt als ondergrond voor verven met muurverf of lakken. Ook populair is de bekleding van vlakke persplaten met folies, melamineharsgeïmpregneerd decoratief papier, furneer of Duropal-hoogdruklaagmaterialen (HPL). Vooral vanwege het fijne oppervlak is het gebruik in binnenafwerking en meubelindustrie erg populair. Ze zijn ook geschikt voor het zwevend leggen in het vloersysteem.
| Materiaal |
Voordelen |
Nadelen |
| OSB |
- stabiel bij kleine dikte
- bijzonder decoratief
- groef-noksysteem mogelijk
- duurzaam
- luchtdicht
- natuurlijk houtoppervlak
- lichter dan spaanplaat
|
- alleen in één richting buigvast
- gevoelig voor vochtschade
- bij ongeslepen platen is het risico groot
splinters op te lopen
|
| Spaanplaat |
- groef-noksysteem mogelijk
- Hoge warmteopslag
- Buigvast in alle richtingen
- Verwerking van houtafval mogelijk
- flexibel inzetbaar
|
- geen natuurlijk houtoppervlak
- Minder stabiel dan massief hout
- Naden in het zichtbare gebied zijn
moeilijk te spachtelen
- evt. hoge formaldehydeuitstoot
|
12 mm
15 mm
18 mm
22 mm
25 mm
58 mm
